Wypiski z zapomnianych książek

on

Teoria wszakże, by mogła wcielić się w praktykę mas, musi być trafną interpretacją świata – jeśli chce go zmienić skutecznie według wytkniętych celów. (…) Jednakże teoria (filozofia) tylko opisująca i postulująca jest idealizmem. Materializm – to spełnienie filozofii, jej zrealizowanie; to zmaterializowanie jej żądań. Materializm – to zniesiona czyli rzeczywista filozofia. Dlatego wszelkie najbardziej przekonywające dysertacje na temat roli praktycznego działania społecznego w stawaniu się intersubiektywnych treści intelektualnych nie osiągają poziomu ‚materialistycznego przewrotu w filozofii’ dokonanego przez marksizm. Bo nie teoretyczne uzasadnianie, iż myślenie dialektyczne jest zawsze i bezpośrednio działaniem praktycznym, nie ‚rozważania o praktyce’ – lecz czynienie praktyki stanowi marksistowski materializm. Stąd marksizm akademicki, marksizm wyczerpujący się w wykładaniu prawd o rzeczywistości, jest wart tyleż, co każda inna ‚nauka profesorska’, o której z pogardą wyrażali się Marks i Lenin. Dlatego marksizm akademicki jest zdegenerowanym marksizmem – a więc nie jest marksizmem. Marksizm musi być nie tylko koncepcją teoretyczną, teorią działania czekającą na wzięcie. Musi być sposobem myślenia rzeczywistego RUCHU SPOŁECZNEGO, rzeczywiście działającego, praktycznie-tworzącego rzeczywistość. Inaczej jest fałszem i mistyfikacją. Dworską apologetyką – płaską i jałową (w najlepszym razie) – szkodliwą i niebezpieczną (w razie najgorszym, niestety nie wyimaginowanym). Dlatego marksista musi być komunistą. Marksista, który nie zdaje sobie z tego sprawy, marksista „niezależny”, marksista „niezaangażowany” jest karykaturą marksisty. Marksista akademicki, marksista gabinetowy – jest postacią tragiczną, jeśli zdaje sobie z tego sprawę, lecz nie potrafi czynić nic innego prócz interpretowania – nawet jeśli jest to interpretowanie „rzeczywistości samej”, a nie cudzych myśli o niej. Ale dlatego też każdy rzetelny komunista musi być socjologiem. Musi rozumieć ruch społeczny, którego jest uczestnikiem, musi rozumieć rzeczywistość społeczną, w której ruch ten działa (tu – w kontekście wszystkich wywodów tej książki – chyba jasne jest, iż nie czyni socjologa odpowiedni dyplom akademicki, ani komunisty -odpowiednia legitymacja partyjna; podobnie jak nie zostaje się  filozofem-marksistą przez pisanie wielotomowych komentarzy do Tez o Feuerbachu).

Ale marksizm jako ideologia ruchu społecznego degeneruje się, gdy marksista-teoretyk przybiera rolę „literackiego przedstawiciela klasy”, gdy staje się pismakiem, jak pogardliwie nazwał ideologów Marks. Jako ideologia ruchu społecznego marksizm wyrodnieje, gdy komunista-praktyk staje się – jak z ogromną goryczą mówił Lenin na XI Zjeździe RKP(b) – „rozkazodawcą”, „biurokratycznym i niekompetentnym cwaniakiem”, rządzącym „w imieniu klasy” – czego o „sprawowaniu władzy przez lud” nie podejrzewał jeszcze Marks, a z czym przyszło przed śmiercią walczyć Leninowi. Jest marksizm tak swoistym fenomenem kulturowym, że przestaje istnieć, gdy zaniedbuje się któryś z jego aspektów: zabójcze jest zapoznawanie jego głębi intelektualnej i zabójcze jest uprawianie intelektualnych poszukiwań oderwanych od realnej praktyki społecznej. Marksizmu nie można „uprawiać”. Marksizmem trzeba żyć – jest to bowiem postawa intelektualna, która jest zarazem postawą praktyczną: są one nierozdzielne, stanowią aksjologiczną jedność i stąd tak trudno jest sprostać wymaganiom stawianym przez marksizm jej rzecznikom. I stąd też tak łatwo o jego wypaczanie.

/Helena Kozakiewicz, „Inna socjologia. Studium zapoznanej metody”,

PWN, Warszawa 1983, s.  347-349./

venice_fischi

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s